Το μαύρο έκρυβε «θησαυρό»

«Τετάρτη, 4 Οκτωβρίου 2006 εφημαρίδα Τα ΝΕΑ»
ΒΙΚΥ ΧΑΡΙΣΟΠΟΥΛΟΥ
Το «Μαύρο παραλληλόγραμμο» του μεγάλου της ρωσικής πρωτοπορίας Καζιμίρ Μάλεβιτς, που θεωρήθηκε ότι έφτασε στα όρια της ανεικονικότητας, από τη Συλλογή Κωστάκη (εδώ, μαζί με αυτοπροσω-πογραφία του και πορτρέτο της γυναίκας του) κρύβει τα έντονα χρώματα ενός άλλου έργου – κάτω το προσχέδιο από το Μουσείο Στέντελικ του Άμστερνταμ

Μια ακτινογραφία ενός απόλυτα ανεικονικού και αφαιρετικού μαύρου πίνακα στο Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ της Θεσσαλονίκης ανατρέπει διεθνή εικαστικά δεδομένα! Και οδηγεί σε αναχρονολόγηση των έργων του Καζιμίρ Μάλεβιτς, κορυφαίου ζωγράφου της ρωσικής εικαστικής πρωτοπορίας, αλλά και στο συμπέρασμα ότι η Συλλογή Κωστάκη του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη κατέχει το πρώτο και παλαιότερο (διεθνώς) σουπρεματιστικό έργο του.

Η ακτινογραφία, με υπέρυθρη και υπεριώδη ακτινοβολία, του περίφημου «Μαύρου παραλληλόγραμμου» του Μάλεβιτς (λάδι σε καμβά 17Χ 24 εκ., αχρονολόγητο, Συλλογή Κωστάκη, ΚΜΣΤ), που θεωρείται ότι κατάργησε την εικόνα χάριν της ουσίας της τέχνης, έδωσε ενδείξεις κι άλλων χρωμάτων πίσω από το μαύρο, δίνοντας και σαφή στοιχεία για την ύπαρξη άλλου πίνακα κάτω από το «Παραλληλόγραμμο».

Ο κρυμμένος πίνακας εικονίζει ένα άλογο και γράμματα από λέξεις. Ύστερα από έρευνα βρέθηκε προσχέδιό του στη Συλλογή Καρτζίεφ, στο Μουσείο Στέντελικ του Άμστερνταμ. Το προσχέδιο (μολύβι σε χαρτί 7,5 Χ 6,5 εκ.), έργο της αλογιστικής περιόδου του Μάλεβιτς (1913-14), εικονίζει ένα άλογο, ένα πιρούνι στη θέση του αναβάτη, ένα βέλος που σημαδεύει τη λέξη «Μπερλίν» και λέξεις όπως «Zabluzhdenie» («σφάλμα») και «zuby» («δόντια»). Κάτω από τη σύνθεση υπάρχει η επιγραφή «Voina» («πόλεμος») 1914 – προφανώς αναφορά στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Με φασματοσκόπηση προσδιορίστηκαν οι χρωστικές που χρησιμοποίησε ο ζωγράφος τόσο στο «μαύρο» όσο και στο υποκείμενο έργο. Το άλογο ήταν κόκκινο, το φόντο κίτρινο, τα γράμματα μοβ.

Ο Μάλεβιτς χρησιμοποιούσε συχνά ζωγραφισμένους καμβάδες για νέα έργα, όπως έχει επιβεβαιωθεί από ακτινογραφίες (Μουσείο Στέντελικ, Γκαλερί Τρετιακόφ, Μουσείο της Αγίας Πετρούπολης, Μουσείο ΜΟΜΑ της Νέας Υόρκης κ.ά.). Το «Μαύρο τετράγωνο», λ.χ., της Γκαλερί Τρετιακόφ, έχει ζωγραφιστεί πάνω σε άλλο έργο του 1915.

«Εκείνο που κάνει το «Μαύρο παραλληλόγραμμο» ξεχωριστό είναι ότι κάτω από τη σουπρεματιστική σύνθεση υπάρχει ένα αλογιστικό έργο του 1914. Επιπλέον σύμφωνα με μετρήσεις δεν φαίνεται να υπάρχει στρώμα σκόνης ή σημαντικός διαχωρισμός μεταξύ των δύο έργων – ένδειξη για τη σχεδόν ταυτόσημη χρονικά δημιουργία τους. Επομένως είναι πιθανό το «Μαύρο παραλληλόγραμμο» της Συλλογής Κωστάκη να είναι το πρώτο ή ένα από τα πρώτα σουπρεματιστικά έργα του Μάλεβιτς» εξήγησε στα «ΝΕΑ» η συντηρήτρια έργων τέχνης, ερευνήτρια – συνεργάτιδα της Tate Gallery του Λονδίνου δρ. Μαρία Κόκορη, που ανέλαβε τη συντήρηση αλλά και την εξαγωγή (σε συνεργασία με την ιστορικό της τέχνης και καλλιτεχνική διευθύντρια του ΚΜΣΤ Μαρία Τσαντσάνογλου) συμπερασμάτων που θα ανακοινωθούν σε διεθνή συνέδρια.

Οι ερευνήτριες τονίζουν πως το «Μαύρο παραλληλόγραμμο» αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα μελέτης έργων τέχνης κατά την οποία «η ανάλυση υλικών και τεχνικών συνδυάζεται με την ιστορική έρευνα, σαν κομμάτια του ίδιου παζλ, εξερευνώντας τη σχέση μεταξύ θεωρίας και πράξης».

 

«Σημαντική ανακάλυψη»

«Η ανακάλυψη είναι εξαιρετικά σημαντική, αφενός γιατί αποδεικνύει ότι το Μουσείο κατέχει ένα από τα πρώτα σουπρεματιστικά έργα του μεγάλου καλλιτέχνη, πιθανότατα παλαιότερο του πρώτου «Μαύρου τετραγώνου» του 1915, και αφετέρου διότι μας οδηγεί σε ασφαλή αναχρονολόγηση των πρώτων σουπρεματιστικών έργων, όχι το 1915 αλλά το 1914» υποστηρίζει η διευθύντρια του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Μαρία Τσαντσάνογλου. «Δεν μπορούμε πάντως να βγάλουμε ακόμη ασφαλή συμπεράσματα που να αποδεικνύουν εάν αυτό το έκανε για λόγους ιδεολογικούς ή για λόγους οικονομίας».

Θα το βρειται εδω:

http://digital.tanea.gr/Default.aspx?d=20061004&nid=4474583

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: